Nucleaire afschrikking geeft schijnveiligheid
NVMP-opiniestuk in Trouw
In de paniek over het mogelijk verdwijnen van de Amerikaanse atoomparaplu, wordt de roep om een eigen Europese nucleaire afschrikking steeds luider. Niet alleen Duitsland, Polen en de Scandinavische landen maar ook Nederland toont zich voorstander. In het D66-CDA-VVD coalitieakkoord ‘Aan de slag’ lezen we ‘Ook staan we constructief tegenover het versterken van een Europese nucleaire afschrikking’.
Als reactie op deze zorgwekkende ontwikkelingen schreef de NVMP bijgaand opiniestuk dat op 18 februari v door Dagblad Trouw werd geplaatst.
Verder ook nog aandacht voor de IPPNW Global Classroom
Opinie: Europese nucleaire afschrikking geeft niet meer dan schijnveiligheid
Waarom vasthouden aan nucleaire afschrikking? Conventionele wapens zijn een stuk geloofwaardiger omdat die wél gebruikt kunnen worden, schrijft Marianne Begemann, secretaris van NVMP-Artsen voor vrede..
Dit artikel is geschreven door Marianne Begemann Gepubliceerd op 18 februari 2026, 07:55
‘Europese landen overleggen over gezamenlijke nucleaire afschrikking, los van de Amerikanen’, kopt de krant (Trouw, 7 februari). In de paniek over het mogelijk verdwijnen van de Amerikaanse atoomparaplu wordt de roep om een eigen Europese nucleaire afschrikking steeds luider. Niet alleen Duitsland, Polen en de Scandinavische landen, maar ook Nederland toont zich voorstander. In het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ lezen we: ‘Ook staan we constructief tegenover het versterken van een Europese nucleaire afschrikking’.
De Zweedse premier Ulf Kristersson liet weten dat ‘gezonde democratieën ook toegang moeten hebben tot atoomwapens’. Maar juist kernwapens zijn de meest ondemocratische wapens die er bestaan. Slechts een enkeling beslist over hun inzet.
Kernwapens zijn ondemocratische wapens. Slechts een enkeling beschikt over hun inzet
Kernwapens zijn eigenlijk niet bedoeld om gebruikt te worden, maar voor afschrikking. Maar afschrikking is alleen geloofwaardig als je ook daadwerkelijk bereid bent een wapen in te zetten. Dat is in het geval van kernwapens uiteindelijk een soort suïcidepact: gegarandeerde wederzijdse vernietiging. Het is heel moeilijk om een dreigement hard te maken als het irrationeel is om het uit te voeren. Kortom, nucleaire afschrikking is een mythe en geeft niet meer dan een schijnveiligheid.
Kleine kernwapens op het slagveld
Zijn ‘kleine’, tactische kernwapens, die je op het slagveld kunt gebruiken, dan een optie? Vorig jaar liet een Duitse generaal zich ontvallen: een tactisch kernwapen ‘tut nicht weh’. Soldaten hoeven zich na de nucleaire ontploffing maar 48 uur schuil te houden en kunnen dan het slagveld weer betreden en doorvechten. Op de vraag uit de zaal wat er ging gebeuren als er meerdere van die kernwapens gebruikt zouden worden kwam geen antwoord.
De mogelijke inzet van tactische kernwapens op het slagveld is drempelverlagende, nucleaire waanzin ten top. De bommen die Hiroshima en Nagasaki in de as legden, waren slechts 15 en 21 kiloton. Dat is lichter, soms een stuk lichter, dan deze tactische kernwapens. Artsen waarschuwen al decennialang dat medische zorg van enige betekenis een illusie is bij een kernoorlog.
En ook al worden kernwapens niet gebruikt, dan gaat men gemakshalve voorbij aan het feit dat perfecte beheersing van kernwapens, die op scherp staan, niet bestaat en het dus ieder moment door menselijk of technisch falen mis kan gaan.
Hoeksteen van nucleaire wapenbeheersing
Weet men nog wel dat alle Europese landen het Non-proliferatieverdrag (NPV) hebben ondertekend, dat de verdere verspreiding van kernwapens voorkomt en ondubbelzinnig verplicht tot nucleaire ontwapening (artikel VI van het verdrag)? Het verdrag wordt gezien als de hoeksteen van de nucleaire wapenbeheersing, ook door Nederland. Is artikel VI passé en wordt nu de aandacht gericht op artikel X? Die regelt ‘het recht van een partij om uit het NPV-verdrag te treden indien ‘buitengewone gebeurtenissen’ de hoogste belangen van hun land in gevaar brengen.
Waarom vasthouden aan nucleaire afschrikking terwijl er conventionele alternatieven zijn? We zijn qua geloofwaardigheid beter af met een conventionele verdediging. Ook bedoeld ter afschrikking maar minder desastreus en een stuk geloofwaardiger omdat die wel gebruikt kan worden.
Join the IPPNW Global Classroom
February-November 2026
IPPNW’s 10-month Global Classroom offers a structured, high-quality educational program focused on the humanitarian and environmental impacts of nuclear weapons, current risks, and actions for their abolition.
- Learn directly from leading experts from the global disarmament movement, academia, health sector, and the United Nations.
- Have exclusive access to campaigning opportunities.
- Earn an official certificate of completion.
- Be well-equipped to take action — from speaking to decision makers to publishing op-eds to organizing street actions — to pull us back from the brink of nuclear war.
De Internationale artsen-organisatie tegen kernwapens (IPPNW) is duidelijk: alleen volledige afschaffing van kernwapens kan ons veilig maken. De internationale organisatie, die in 1985 Nobelprijs voor de vrede kreeg, organiseert nu een online-cursus. Leer meer over de risico’s van kernwapens, fysieke en mentale effecten van straling, effecten op het milieu, over afschrikking theorie en veel meer. Online, voertaal Engels, vanaf vrijdag 20 februari. Meer informatie en registratie: https://www.ippnw.org/global-classroom