Lezing Dirk Hoogenkamp, bij Stop de Oorlog op 24 september, het Spui, Amsterdam
De klassieke comedyfilm uit 1961 Dr Strangelove: How I learned to stop worrying and love the bomb gaat over een generaal die krankzinnig wordt. Opeens is hij niet meer bang om de catastrofale vernietigingskracht van kernwapens in te zetten, de angst is weg.
Dat roept de vraag op in onze tijd: zijn ze allemaal gek geworden? Want, de angst voor de kernwapens lijkt bij velen weg.
Het kabinet stelt in het coalitieakkoord “constructief naar nucleaire afschrikking te staan”. Ik weet nog niet wat dat is, constructief staan naar de meest verwoestende wapens die de mensheid ooit heeft voortgebracht. Van links tot rechts wordt er geflirt met het idee van nog meer kernwapens, een “Eurobom”, een Franse “Atoomparaplu”. D66-Kamerlid Hanneke van der Werf, met in de portefeuille Buitenlandse zaken en Defensie, stelde 6 september in de talkshow Pauw&De Wit over Russische luchtaanvallen op Kiev dat “we desnoods maar zelf op lanceerinstallaties moeten gaan schieten met wapens die daarvoor geleverd kunnen worden”. Einde citaat. Weet mevrouw Van der Werf wel wat haar woorden betekenen, wil zij zo lichtvaardig tot een mogelijk Derde Wereldoorlog over gaan? Het lijkt dat de politiek alleen nog maar kan praten over meer militarisering, meer geld naar defensie, meer wapens. Dit maakt onze wereld niet veiliger.
Het gevaar op escalatie komt nu ook uit een nieuwe hoek: van de kunstmatige intelligentie. CNN berichtte deze week dat een met AI opgesteld intelligence report stelde dat een Chinese olietanker in de straat van Hormuz onderdelen voor het maken van kernwapens door Iran bevatte. Toen het computerverzinsel werd ontdekt, was de entering al voorbereid en waren er straaljagers opgestegen. Dan was de oorlog van Israël en de VS tegen Iran geëscaleerd naar een oorlog met ook China, een oorlog tussen grootmachten met grote arsenalen aan kernwapens.
Het toont aan dat ook door menselijk falen of een computerfout het mis kan gaan.
Het leidt tot het stellen van een vraag die mijn collega Jona Walk een jaar geleden op deze plek ook stelde: Begrijpen wij wel echt wat een kernoorlog betekent? Begrijpen wij wel echt wat de vernietigingskracht is van de 12 duizend kernwapens die 9 landen hebben?
Zijn wij vergeten dat ook bij één kernbomexplosie noodhulp een illusie is, om het simpele feit dat ziekenhuizen niet meer overeind staan, wegen onbegaanbaar zijn, artsen en verpleegkundigen ook tot de talrijke doden en ernstige gewonden behoren, en het getroffen gebied radioactief besmet is?
Bij een “beperkte” kernoorlog tussen bijvoorbeeld India en Pakistan, met hun relatief kleine arsenalen, heeft dit al wereldwijde effecten en is berekend dat 2 miljard mensen zullen omkomen.
Een kernoorlog tussen de Navo en Rusland zal de mensheid niet overleven. Dit is het gevaar waar wij mee leven. Voelt u zich al ongerust worden? Het was de angst die Reagan en Gorbatsjov in 1986 aan het praten kreeg en waarmee hele categorieën kernwapens verboden werden.
De afgelopen twee decennia zijn er juist steeds meer verdragen verdwenen, afgeschaft of verlopen zonder verlenging, de ontwapening staat stil. Sterker nog, alle kernwapenlanden steken geld in hun arsenalen voor “modernisatie” of groei. Amerika en Rusland praten niet meer met elkaar over ontwapening, China weigert aan te sluiten bij zulke gesprekken: zij vinden hun arsenaal in vergelijking nog klein, maar die laten ze wel groeien met twee kernwapens per week.
Er is dus eigenlijk geen gevaarlijkere tijd om het niet over kernwapens te hebben. De kennis over kernwapens is ondermaats, niet alleen bij onze politici. Daarom hebben wij samen met het Humanistisch Vredesberaad, Pax en Stop Wapenhandel deze vredesweek een folder gelanceerd met de titel “Vernietig kernwapens voordat ze ons vernietigen!”. In twee pagina’s ben je op de hoogte van de belangrijkste feiten, te weten:
- Kernwapens zijn massavernietigingswapens
- Gebruik van kernwapens is illegaal
- Hulpverlening na een kernaanval is onmogelijk
- Een kernoorlog veroorzaakt nucleaire winter
- Kernwapens voeden een wapenwedloop
- En verhogen de kans dat door een technische fout of een menselijke vergissing het einde betekent.
Deze dokter hier komt u niet geruststellen. Dit zijn de feiten. U mag bang zijn. Angst is een goede raadgever in dit geval. Laat angst u niet verlammen, maar de feiten onder ogen komen zoals bij de ruim een half miljoen mensen op het Malieveld in 1983. Zondag wordt hier in Amsterdam de demonstratie Stop de Oorlogskoorts gehouden. Deel uw angst en de feiten met uw vrienden, familie, collega’s, en kom zondag naar de Dam. Wij moeten met veel zijn, en luid, zodat de Reagan en Gorbatsjovs van nu er ook van doordrongen raken dat alles op het spel staat.