De gevangenis in omdat je de artseneed volgt?

Wat de “Noodwet geneeskundigen” echt betekent voor artsen in oorlogstijd.

NVMP-bestuurslid Jona Walk gaat in de podcast ‘De Nieuwe Wereld’ in gesprek met Wil Verheggen, oud-huisarts en voormalig voorzitter van NVMP-Artsen voor vrede, over militarisering van de zorg, nieuwe vormen van oorlog en het instorten van ons zorgsysteem als het zover komt.

Jona Walk licht de podcast als volgt toe:

Aan de oorlogsretoriek kan je in Nederland niet meer ontsnappen. Politici roepen om ongekende uitgaven aan bewapening, defensie werft op onze scholen, en ziekenhuizen spreken over de opvang van gewonde soldaten.

In een recente bijeenkomst van het KNMG-district Flevoland over ‘potentiele oorlogsdreigingen’  sprak collega Wouter Jetten, SEH-arts, verbonden aan defensie, over honderden tot duizend gewonden per dag die moeten worden opgevangen in Nederlandse ziekenhuizen in het geval van een oorlog tussen de NAVO en Rusland. Dat is een toestroom die we niet aan zouden kunnen, een toestroom die ons zorgsysteem zou doen instorten. Al helemaal wanneer je realiseert dat oorlog tussen Nederland en Rusland zich niet tot een front in het oosten zou beperken, maar gepaard zou kunnen gaan met bombardementen en cyberaanvallen op ons grondgebied. Met Wil Verheggen – oud huisarts en levenslange vredesactivist van de NVMP Artsen voor Vrede – sprak ik bij De Nieuwe Wereld over wat oorlog daadwerkelijk betekent voor de zorg.

Een van de onderwerpen die we bespraken was de Noodwet geneeskundigen, een wet die sinds de jaren ’70 bestaat en de overheid tijdens oorlog of crisis bijzonder veel macht geeft over artsen en andere zorgverleners. De wet wordt – onder andere door hoogleraar Martin Buijsen in het Medisch Contact – vaak vrij oppervlakkig uitgelegd als een wet die artsen kan verplichten hun praktijk open te houden in tijden van oorlog en/of om zorg te verlenen waar ze niet (helemaal) voor zijn opgeleid. Maar zoals ik de wet lees zou het de overheid veel meer mogelijkheden geven. Het geeft hen ook de macht om artsen voor te schrijven waar ze moeten gaan werken en welk type zorg ze daar moeten gaan verlenen. Op weigeren staat gevangenisstraf. Zou deze wet dan bijvoorbeeld ook gebruikt kunnen worden om ons te dwingen onze patiënten in de steek te laten en met voorrang zorg te verlenen aan gewonde soldaten?

Dit is niet helemaal een theoretische vraag. In de voorbereidingen op oorlog wordt door medewerkers van defensie toegegeven dat de zorg voor gewonde militairen een deel van de civiele zorg zal opeisen, met als gevolg het afschalen van civiele zorg. Hoe dit er precies uit zou zien is nog niet bij ons bekend, maar globaal worden twee mogelijke werkwijzen besproken. Een deel van de zorg kan standaard worden gereserveerd voor gewonde militairen, of Defensie kan de leiding nemen over de gehele verdeling van de zorg capaciteit in Nederland. Medische ethiek staat het ons als artsen niet toe onderscheid te maken tussen militairen en burgers in het verlenen van zorg. Echter in beide van de hierboven genoemde scenario’s zou dit in de praktijk wel gebeuren.

Ik beschouw de eed die ik heb afgelegd als hoger dan de Nederlandse wet. En ik zou nooit bereid zijn Defensie (of een ander deel van de overheid) te laten besluiten welke patiënten ik wel- en niet behandel. Maar hebben we in oorlogstijd straks nog een keuze?

Nu is het moment om deze vragen te stellen.

Bekijk ook ons hele gesprek bij De Nieuwe Wereld: https://www.youtube.com/watch?v=AMxTUrnD2JY

Als de meerderheid der Nederlanders het een goed idee vindt om veel, véél meer geld in Defensie te steken, dan zou dat bij uitstek ook voor vrede moeten gelden. Wilt u ons daarom juist nu extra steunen?

Dat kan op https://www.nvmp.org/doneren/ of via onderstaande button

Wilt u geen Nieuwsflitsen meer ontvangen, laat het ons weten door een e-mail te sturen naar nvmpartsenvoorvrede@gmail.com