DRINGENDE AANBEVELINGEN VAN HET BALIEBERAAD VOOR DE CONCEPT-VERKIEZINGSPROGRAMMA’S

DRINGENDE AANBEVELINGEN VAN HET BALIEBERAAD VOOR DE CONCEPT-VERKIEZINGSPROGRAMMA’S

Nader vorm geven aan een actieve, urgente Nederlandse inzet voor een kernwapenvrije wereld

Op 17 Maart 2021 zijn de Tweede Kamer verkiezingen. Het Balieberaad  ‘Voor een kernwapenvrije wereld’, waarin tal van maatschappelijke organisaties elkaar treffen [i], heeft een zestal dringende aanbevelingen geformuleerd voor de verkiezingsprogramma’s.

De vorige verkiezingen leidden tot het centrumrechtse kabinet Rutte-III (VVD, CDA, D66 en CU). Het Regeerakkoord bevatte een  passage, die nog niet eerder in zo’n akkoord had gestaan: ‘Dit kabinet zet zich actief in voor een kernwapenvrije wereld’[ii]. Naar wij vernamen uit de kring van regeringspartijen was dat overigens niet gebeurd zonder de maatschappelijke druk van organisaties als die uit het Balieberaad. Door diezelfde druk had het vorige kabinet, Rutte-II (VVD en PvdA), ook al een bijzondere daad gesteld door als enige NAVO-lidstaat deel te nemen aan de VN-onderhandelingen over een kernwapenverbod, ondanks scherpe kritiek vanuit het bondgenootschap.

Op grond hiervan kunnen we wel stellen, dat een actieve inzet voor een kernwapenvrije wereld inmiddels een vaste waarde in de Nederlandse politiek is geworden, die in zekere zin ‘boven de partijen’ staat – iets wat wij altijd sterk hebben benadrukt: of je nu links of rechts bent, 50 plus of 50 min, een kernwapen discrimineert niet, maar treft ons allemaal. Vanwege de catastrofale  medisch-humanitaire gevolgen dienen deze wapens dan ook verboden en afgeschaft te worden. Daarbij is haast geboden, want er dreigt een nieuwe kernwapenwedloop, en we zijn al veel te vaak langs de rand van de nucleaire afgrond gescheerd door technische en menselijke fouten. Mede door het opzeggen van tal van relevante verdragen door met name de VS[iii] en door allerlei technologische ontwikkelingen – AI, hypersone wapens,  etc – achten de experts het risico dat het misgaat groter dan ooit. Daarom is het  ook van groot belang  dat juist een NAVO-lid als Nederland zijn inzet voor een kernwapenvrije wereld voortzet en intensiveert. Daarom bevelen wij gezamenlijk de volgende punten van harte, maar ook dringend bij U aan.

1)  Nederland scherpt zijn actieve inzet voor een kernwapenvrije wereld verder aan.

Toelichting de Covid-19 pandemie toont aan hoe ontwrichtend een wereldwijde catastrofe kan zijn. Een nucleair conflict zal vele malen ernstiger uitpakken, waarbij medisch-humanitaire hulp een illusie is. Hier geen ‘afvlakkende curve’, de enige optie is preventie: kernwapens verbieden en afschaffen!

2) Ons land intensiveert haar rol als initiator en bruggenbouwer binnen en buiten het Non-Proliferatieverdrag, met nadruk op de ontwapeningsverplichtingen van de kernwapenstaten.

 Toelichting: Nederland is hiervoor diplomatiek uitstekend toegerust en heeft goede betrekkingen met zowel de kernwapenstaten als de landen die het VN-verdrag tot een verbod van kernwapens (TPNW) hebben getekend.  Pressiepunt is uitvoering van  Artikel VI NPV, dat ondermeer verplicht tot onderhandelingen, leidend tot  ”…  complete (nuclear) disarmament under strict and effective international  control‘. Nadrukkelijk dient daarbij de need for urgency te worden onderstreept. 

3) Ook de laatste Nederlandse kernwapentaak wordt afgebouwd.

Toelichting: IJveren voor een kernwapenvrije wereld verhoudt zich slecht tot het herbergen van Amerikaanse B61 kernwapens. Bovendien zijn daardoor onze grote steden doelwit van Russische raketten  De aanstaande modernisering tot de meer geavanceerde B61-12 is dan ook een goed moment om onze laatste kernwapentaak te beëindigen Daarmee is  ook de kernwapentaak voor de F35 van de baan, conform eerdere parlementaire moties . Dit kan ook een positieve en vertrouwenwekkende stap zijn die de VS en Rusland ertoe kunnen bewegen onderhandelingen te starten om tot reductie te komen van hun (kern)wapenarsenalen, uiteindelijk tot nul, conform Artikel VI NPV.  Nederland maakt zich sterk om met de andere plaatsingslanden ( met name Duitsland, België en Italië) in de NAVO een daartoe strekkend initiatief te nemen. 

4) Nederland start de discussie over een alternatief voor de nucleaire afschrikking

Toelichting: Het Nederlandse beleid moet afrekenen met een levensgevaarlijke paradox: terecht wordt gesteld dat er nooit meer kernwapens mogen worden ingezet. Tegelijk worden we geacht bij te dragen aan geloofwaardige nucleaire afschrikking: de vijand moet geloven, dat wij wél bereid zijn kernwapens in te zetten. Sterker nog, gezien onlangs gepubliceerde informatie uit de National Security Archives in de VS is het maar de vraag of ons land iets over zo’n inzet te zeggen heeft, of dat onze piloten maar hebben op te stijgen  om Amerikaanse kernwapens af te werpen waar en wanneer de president van Amerika dat wil. Daarom moet ons land binnen de NAVO aankaarten dat dit 20e-eeuwse militaire concept vervangen moet worden door een 21e-eeuws diplomatiek concept van wederzijdse veiligheid en opbouwen van vertrouwen, zonder een rol voor kernwapens. 

5) Nederland ondertekent en ratificeert het VN-verdrag tot een verbod van kernwapens, TPNW[iv]

Toelichting: Nederland heeft alle internationale verbodsverdragen voor massavernietigingswapens getekend, behalve die voor de meest vernietigende: kernwapens. Volgens minister Blok zijn daarvoor geen juridische belemmeringen, alleen politieke.  De TPNW wordt waarschijnlijk in 2020 van kracht na de 50e ratificatie, en vormt dan een nieuwe morele en politieke norm, en een nieuw drukmiddel voor nucleaire ontwapening – het doel van Nederland. Ons land zou daarom wegen moeten vinden om zich alsnog bij dat verdrag aan te sluiten.

6) Verschuif uitgaven voor wapens naar diplomatie en het bestrijden van oorzaken van oorlogen

Toelichting: Ook hier kunnen we leren van COVID-19: Het creëren van veiligheid vereist het voorkomen van nieuwe ontwrichtende  pandemieën door mondiale investeringen in betere gezondheidszorg en vooral in preventie: bestrijding van armoede, ongelijkheid, klimaatverandering, verschaffen van toegang tot water etc. Dat betekent even zo vele investeringen in oorlogspreventie.

 

Met vriendelijke groet van het Balieberaad:

Phon van den Biesen, co-president IALANA (International Association of Lawyers Against Nuclear Arms)

Peter Buijs, voorzitter NVMP Artsen voor Vrede

Christa Compas, directeur Humanistisch Verbond

Remco Frank, PAX

Jan Hoekema, voorzitter Pugwash Nederland

Kees Nieuwerth, vicevoorzitter Raad van Kerken in Nederland

Geert van Rumund, voorzitter Burgemeesters voor Vrede

[i] In het Balieberaad beraden vanaf 2016 sleutelpersonen uit diverse organisaties –  PAX, Burgemeesters voor Vrede, Humanistisch Verbond, NVMP Artsen voor Vrede, IALANA en sinds 2019 ook de Raad van Kerken Nederland en Pugwash Nederland –zich op gezamenlijk te ondernemen maatschappelijke acties voor een kernwapenvrije wereld, zoals Open Brieven aan de politiek (2016, 2017), een Maatschappelijk Appel (2018) en manifestaties (2017, 2018).

[ii] Volledige tekst: “Het kabinet zet zich, binnen het kader van de bondgenootschappelijke verplichtingen, actief in voor een kernwapenvrije wereld, gezien de grote risico’s van proliferatie van deze wapens” Regeerakkoord 10-10-2017, pagina 47.

[iii] Iran-deal, INF, Open Skies en wellicht New Start.

[iv] TPNW, Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons , 7-7-2017 aangenomen in de VN, met 122 stemmen voor.