Uitreiking van de Nobelprijs voor de vrede 2017 aan Beatrice Fihn van ICAN

‘Kernwapenvrije wereld moet de nieuwe norm worden’

Nobelprijswinnares Beatrice Fihn. Begin oktober stond ze plots in het centrum van alle aandacht na de toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede. Een interview met het AD

Paspoort

Beatrice Fihn

Geboren: 1982 in Göteborg (Zweden)

Loopbaan: Na de studie Internationale Betrekkingen (Stockholm) stapt Beatrice Fihn in de internationale wereld van vrede en ontwapening. Eerst bij de Women’s International League for Peace and Freedom, daarna onder meer bij het Centre for Security Policy in Genève. Zij rondt een tweede studie af: Rechten, aan het University College in Londen. In 2014 wordt zij Executive Director van International Campaign to Abolish Nuclear Weapons (ICAN), waarvan ook de Stichting Vredesbeweging PAX Nederland deel uitmaakt. Afgelopen oktober valt ICAN’s strijd voor het verbod op en de eliminatie van kernwapens de Nobelprijs voor de Vrede 2017 ten deel. Gisteren, in Oslo, nam Beatrice Fihn samen met een 85-jarige overlevende van de atoombom op Hiroshima de oorkonde en de geldprijs (ruim 940.000 euro) namens ICAN in ontvangst.

Al bekomen van de schok op 6 oktober?

,,Jazeker, nu wel. Ik werd er compleet door overvallen. Ik dacht echt dat ik voor de gek werd gehouden. De laatste weken heeft de verbazing plaats gemaakt voor nervositeit. Het is niet niks om de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst te mogen nemen. Maar ik voel me vereerd. Het is een beloning voor de strijd van ICAN voor een kernwapenvrije wereld.”

De prijs geeft ICAN met één klap de internationale bekendheid die het tot nu toe miste?

,,Klopt. ICAN was in juli de drijvende kracht achter een nieuw verdrag van de Verenigde Naties dat kernwapens verbiedt. De overeenkomst werd ondertekend door 122 landen. Dat was een belangrijk succes maar te veel mensen hadden er geen weet van. Nu wel. We kunnen het verdrag nu nog beter gebruiken als drukmiddel om nog meer staten tot inkeer te brengen. Met een ondertekening of een gedragsverandering.”

Deze Nobelprijs telt vele winnaars. Het is een schouderklop voor de ‘civil society’, voor alle aangesloten organisaties waaronder ook PAX Nederland.

,,Zeker. De prijs laat zien dat de mening van georganiseerde burgers er wel degelijk toe doet. Met campagnes vanuit de samenleving kan de realiteit worden veranderd waarin politici werken. Kunnen hun beslissingen worden beïnvloed. Ik wil de prijs gebruiken om nog meer mensen hiervan bewust te maken, om hen te organiseren.”

Behalve een beloning is de toekenning een aanmoediging om vooral door te gaan in een jaar waarin Noord-Korea en de Verenigde Staten bewijzen dat een kernoorlog niet ondenkbaar is. Kan de Nobelprijs ook een last worden?

,,Ik voel de laatste maanden in elk geval wel een grotere druk. Extra verantwoordelijkheid. De prijs geeft me ook extra autoriteit die ik niet heb. Nu wordt me overal een mening over gevraagd. Over de crisis met de Rohingya’s in Myanmar, over de oorlog in Syrië, de hongersnood in Jemen, het opstandige Catalonië. Plotseling lijk je een specialist in een alle oorlogszaken en dat ben ik niet. Laat mij me vooral op de strijd tegen kernwapens richten. Dat is al moeilijk genoeg. Ik kan niet alle problemen op de wereld oplossen.”

Een kernwapenvrije wereld is er niet van de ene op de andere dag. Niet een van de nucleaire machten heeft het verdrag in juli ondertekend. Hoe houd je die strijd vol?

,,Door te genieten van elk succes. Van de lovende woorden over de inspanningen van ICAN. Van deze Nobelprijs. Door me te blijven voorhouden dat dit werk is. Je moet soms even gas terug kunnen nemen. ICAN en ik dragen niet heel de wereld op onze schouders maar we willen die wereld wel beter, veiliger maken. Natuurlijk, soms kun je heel moe worden van dit werk, een beetje depressief zelfs. Op bijvoorbeeld het moment dat je ’s avonds tijdens een werkdiner hoort dat Noord-Korea weer een raket heeft afgevuurd. (Fihn uit een harde kreet van frustratie, red). Andere keren hoor je dat mensen je naïef vinden, dat je werkt aan een hopeloze zaak.”

Hoe reageert U daarop?

,,Zeggen dat ik naïef ben, is een deel van het probleem. Het is juist naïef om te denken dat er zolang we deze wapens hebben niets ernstigs zal gebeuren. Die dag zal komen en dan kunnen we onszelf het verwijt maken dat we er niks aan hebben gedaan om het voorkomen.”

,,Kernwapens zijn achterhaalde massavernietigingswapens. Je veegt er hele steden mee van de kaart, met miljoenen onschuldige slachtoffers. We hebben nu drones, robots en precisieraketten. Ook een groot gevaar waartegen gestreden moet worden, maar een ander gevaar dan nucleaire raketten. We moeten onze wereld niet aanpassen aan die wapens, die moeten zich aanpassen aan de wereld. Uiteindelijk is het een simpel verhaal: met kernwapens kun je een deel van de wereld, in het ergste geval de hele wereld, vernietigen.”

Fihn tijdens het in ontvangst nemen van de Nobelprijs voor de Vrede © REUTERS

U vraagt om een mentaliteitsverandering op het hoogste niveau, onder de bestuurlijke en militaire elite. Dat vraagt om een lange adem?

,,Maar het kan! Kijk naar de succesvolle campagne tegen landmijnen. Kijk naar het rookverbod. Dat zijn goede voorbeelden van hoe we bedreigingen kunnen aanpakken. Nu vinden veel mensen roken en landmijnen een bedreiging die moet worden aangepakt. Dat moet met kernwapens ook kunnen. Een kernwapenvrije wereld moet de nieuwe norm worden. Je moet regeringen ervan overtuigen dat er met deze wapens alleen wordt verloren. Dat dit wapens zijn, waarvoor je je moet schamen. Net als is gebeurd met chemische wapens.”

Denkt u dat Kim Jong-un en Donald Trump – u noemde de Amerikaanse president twee dagen voor de toekenning uit frustratie een ‘moron’, een randdebiel – daar oren naar hebben?

,,Nu weer wordt gedreigd met kernwapens, kijken miljoenen mensen angstig toe hoe Trump opereert, hoe hij zich wel erg gemakkelijk laat uitdagen. Het optreden van Trump en Kim onderstreept nog eens extra dat we gelijk hebben, dat we af moeten van kernwapens. Om te voorkomen dat zij ooit worden gebruikt, bewust, per ongeluk, door een menselijke fout of een computerstoring.”

,,Onderzoek wijst uit dat we al een paar keer door het oog van de naald zijn gekropen. Het zou ook verschrikkelijk zijn als bijvoorbeeld de extremisten van Islamitische Staat een vuile bom maken of de hand leggen op een kernwapen. Terroristen laten zich niet leiden door rationeel gedrag. Zij dromen van massavernietigingswapens omdat ze zoveel mogelijk slachtoffers willen maken. Dat gevaar is nog een reden om een kernwapenvrije wereld te maken.”

Beeldmateriaal:

Hier een hele mooie Nobelprijs-fotoserie van Getty images:

De oude dame is Setsuko Thurlow, overlevende van de atoombom.

Post a comment

You must be logged in to post a comment.