Conflicthantering en Mediation in Gezondheidszorg

Leerdoelen:

Medische studenten hebben kennis van

· het begrip mediation

en enige ervaring in:

· het proces van mediation

· het proces van het creëren van een win‑win‑situatie

College en werkgroep

Conflicthantering en mediation in de gezondheidszorg

Duur: twee uur

Eventueel aanvullende literatuur:

- artikel Nick Lewer: ‘Conflict Resolution and Mediation for Health Professionals’, uit: Levy B.S., Sidel

V.W.: War and Public Health; hoofdstuk 25: Oxford University Press / American Public Health

Association, 1997/2000;

- Pubmed: zie zoektermen

Inleiding

Voor het begrip mediation bestaat geen goed Nederlands woord. De Medical Educational Trust definieert het als een faciliterend proces, dat een compromis of overeenkomst tussen twee partijen beoogt. Mediation is niet bedoeld als conflictmanagement of conflictoplossing. Het doel ervan is dat mensen zich bewust worden van misvattingen, vooroordelen en irrationele angsten. Daarna is er mogelijk ruimte voor onderhandeling en wellicht oplossing van het conflict. Dat valt echter niet meer onder de mediation. Eigenlijk zou je het kunnen omschrijven als een voortgaande ontwikkeling in leren te leren. Mediation is duidelijk begrensd en beperkt in haar mogelijkheden. Als faciliterend proces kan zij slechts werken met instemming en enige basale medewerking van beide partijen. Mediation kan een rol spelen in conflicten tussen individuen, maar ook tussen (strijdende) groeperingen.

Arts en mediation

Artsen zijn vanwege hun beroepsethiek, en na een (korte) opleiding hierin, geschikt voor het werk van een mediator. De conflicten waarin wordt gemedieerd kunnen gewelddadig van aard zijn, of er kan sprake zijn van een dreigende escalatie tussen twee partijen, bijvoorbeeld twee bevolkingsgroepen zoals in Noord-Ierland, op de Balkan of in Israel-Palestina. Voorwaarde is dat de partijen een mediator accepteren om hen te begeleiden in het proces van acceptatie en/of enig respect kunnen opbrengen voor elkaar. De mediation onderhandelingen gebeuren tussen vertegenwoordigers van deze partijen. Meestal staan deze personen niet het hoogst in de hiërarchie maar bevinden ze zich in de laag hieronder, zodat ze hun handen vrij hebben om te onderhandelen. Mediation is meest succesvol vóór het uitbreken van geweld, hoewel er ook voorbeelden bekend zijn van mediation tussen regeringsleiders tijdens gewelddadige conflicten.

De mediator

Conflicten kunnen ontstaan tussen personen, tussen groepen en tussen landen. Deze les gaat alleen in op conflicten tussen groepen (meso-niveau).

Wanneer groepen of personen niet meer ‘on speaking terms’ zijn, kan een buitenstaander d.m.v. mediation proberen bij partijen weer de bereidheid te laten ontstaan om met elkaar te communiceren. Mediation eindigt wanneer partijen weer met elkaar communiceren en in staat zijn zelf hun conflict op te lossen.

Tijdens het spel ervaart de student de rol van mediator, en ontdekt welke valkuilen daarbij ontstaan.

Een goede mediator:

· heeft geen belang in het conflict

· wordt door beide partijen geaccepteerd

· blijft in zijn rol neutraal

· geeft geen oordeel maar weerlegt onjuiste interpretaties

· verkent gemeenschappelijke belangen

· probeert contact te leggen tussen partijen

· verdiept zich in het probleem: is empathisch.

Van de mediator is zelfkennis vereist en inzicht in eigen normen en waarden. Ook van groot belang zijn de basiskwaliteiten deskundigheid, eerlijkheid, genegenheid en durf. Vanuit die kwaliteiten luistert de mediator, biedt veiligheid en verheldert. Op die wijze faciliteert hij/zij een ontwikkeling in bewustwording en mogelijke verandering in attitude. Mediation heeft dus niets van doen met scoren, resultaten, compromissen of overeenkomsten. De kracht van de mediation ligt juist in haar schijnbare zwakte, haar ogenschijnlijk niet-betrokken zijn, niet geïnteresseerd zijn in causaliteit. Mediation gaat er vanuit dat het causale niet de kern van het probleem is. Meer dan in de fysieke werkelijkheid is mediation geïnteresseerd in de psychische werkelijkheid.

Strategieën voor het beheersen van conflicten

De sleutel tot preventie van geweld is educatie in geweldloze manier van denken en educatie in omgaan met (geweld in) een conflict. Net zoals geweld aangeleerd gedrag is, zo geldt dat ook voor het proces van actief geweldvrij omgaan met conflicten. Deze educatie in conflicthantering en conflicttransformatie moet worden opgevat in de breedste betekenis van het woord; het gaat om een levenslange educatie. Artsen hebben in hun opleiding geleerd een neutrale, accepterende, actief luisterende houding aan te nemen. Dat maakt hen geschikt als mediator. Artsen mediëren met name in conflicten op grassroot-niveau, bijvoorbeeld in asielzoekerscentra.

Het belang van het aanleren van geweldspreventie kan niet genoeg onderstreept worden. In 1986 werd dit vastgelegd in de Seville Statement on Violence (opgesteld door wetenschappers van over de hele wereld tijdens het Jaar van de Vrede van de Verenigde Naties): onze biologie veroordeelt ons niet tot oorlog en geweld

Wanneer wij kijken naar de graad van wederzijdse participatie van de bij een conflict betrokken partijen in het zoeken naar een oplossing voor het (onderliggende) conflict, dan kunnen wij de benaderingen in een spectrum plaatsen waarin mediation in het midden staat van aan de ene kant geweld en aan de andere kant verzoening.

Mediation is een speciaal type van (komen tot) onderhandelen, waarbij de partijen ondersteund worden door een derde partij in het zoeken naar wederzijds bevredigende oplossingen.

De rol van de derde partij is het minimaliseren van de obstakels in het onderhandelingsproces, ook wanneer er sprake is van uitgesproken machtsongelijkheid tussen de strijdende partijen. Het zijn de conflicterende partijen zelf die daarna bepalen hoe zij het conflict willen oplossen.

Bij verzoening bijvoorbeeld tracht men oplossingen te vinden voor het onderliggende conflict en daarnaast te werken aan een verandering in de aard van de relatie van de conflicterende partijen en bevolkingsgroepen om te komen van vijandschap naar vriendschap en harmonie.

Onderhandelingsspel: Noord-Ierland simulatie

Docentenhandleiding

Duur: twee uur

Doel

De bedoeling van het spel is dat de medische studenten enige kennis en ervaring opdoen in het proces van mediation waarin een win-win situatie kan ontstaan.

Voorbereiding

Het is belangrijk het spel goed voor te bereiden. Hierbij kan het volgende gebruikt worden:

- voorafgaande korte theoretische inleiding over mediation, plenair te behandelen

- artikel Nick Lewer: ‘Conflict Resolution and Mediation for Health Professionals’, uit: Levy B.S., Sidel V.W.: War and Public Health; hoofdstuk 25: Oxford University Press / American Public Health Association, 1997/2000;

- uitdrukkelijke instructie aan studenten de casus en rolbeschrijvingen van tevoren door te lezen (dit is essentieel voor een succesvolle uitvoering van het spel);

- additionele literatuur, bijvoorbeeld over mediation vaardigheden. De bijgevoegde literatuurlijst bevat specifieke verwijzingen voor docenten en studenten. Ook zijn er zoektermen voor Pubmed gegeven zodat het eenvoudiger is om meer relevante artikelen te vinden.

Het spel

We gaan uit van een groep van ongeveer 20 studenten. De ideale groepsgrootte is 3 tot 6 personen per groep.

Doel: na twee mediation gesprekken zijn Connolly dan wel McMichael bereid om met elkaar in gesprek te gaan.

Mediation ronde I (voorbereiding 15 minuten en spel 15 minuten)

De groep wordt verdeeld in vier kleinere groepen van ieder vijf personen: groep I t/m IV. Groep I en II wijzen in hun groepje één persoon aan die de rol van Gerry Connolly op zich neemt. Groep III en IV benoemen in hun groepje een Billy McMichael. De groepen bestaan dan nog uit vier personen: zij vormen het mediation-team. Zij bereiden de mediation voor in de eerste ronde. De eerste mediation ronde vindt plaats binnen de groepen. Van de vier mediators per groep wordt er één aangewezen om tijdens de eerste ronde te ‘mediaten’ met Connolly resp. McMichael (degene die in hun groep is aangewezen). De rest observeert, één van hen rapporteert. De groepjes krijgen 15 minuten voorbereidingstijd. In deze tijd kunnen de mediators hun strategie bedenken en kunnen de Connolly’s en McMichael’s zich op hun rol voorbereiden. Gebruik hierbij de rolbeschrijvingen. De volgende vragen kunnen behulpzaam zijn:

- Welke ideeën bestaan er bij Connolly/McMichael over wat het probleem is? Is dit juist? Draagt dit bij tot zijn doel?

- Hoe denkt hij dat de ander erover denkt?

- Wat zou hij veranderd willen zien?

- Wat ziet hij als oplossing?

- Zijn er mogelijkheden die te bespreken zijn? Is er bereidheid de ander te ontmoeten? Waarom eventueel niet?

Daarna vindt de eerste ronde plaats waarin per groep de afgevaardigde mediator en Connolly (groep I en II) of McMichael (groep III en IV) met elkaar in gesprek zijn. De mediation ronde duurt eveneens 15 minuten.

Suggestie voor de structuur van het gesprek is:

1 kennismaking en probleemverheldering

2 wederzijdse beeldvorming bespreken

3 bijstelling beeldvorming; zo mogelijk een gesprek tussen partijen arrangeren.

Reflectie (10 minuten)

Na de mediationronde is er tien minuten tijd om na te bespreken. De aantekeningen van de rapporteur en de waarnemingen van de mediation groep dienen hierbij als hulpmiddel. De mediator reflecteert op zijn/haar functioneren als mediator. Hoe heeft hij/zij het ervaren? Wat vond hij/zij moeilijk? Lukte het om neutraal te blijven? Welke strategie werkte en welke niet en waarom?

Behalve binnen de groepen mogen de groepen I en II ook overleggen met de groepen III en IV zodat informatie over Connolly en McMichael kan worden uitgewisseld. Dit biedt de mogelijkheid om vooronderstellingen van de een over de ander te toetsen. Dit is belangrijk voor de tweede mediation ronde waarin gepoogd wordt om Connolly of McMichael met elkaar om tafel te krijgen.

Connolly resp. McMichael proberen dit reflectieproces op zichzelf toe te passen: wat viel hen op, hoe beleefden zij de benadering door de mediator, hoe motiveerde de mediator hen tot een ontmoeting of wat maakte dat zij zich zelf verantwoordelijk gingen voelen voor een oplossing. Hierbij mogen ze overleggen met de Connolly dan wel McMichael van een andere groep.

Mediation ronde II ( voorbereiding 5 minuten en spel 15 minuten)

In mediation ronde II is het de bedoeling Connolly en McMichael bereid te maken om met elkaar in gesprek te gaan. De groepen krijgen 5 minuten voorbereidingstijd. De voorbereiding lijkt op die van de eerste ronde, maar nu beschikken de mediators ook over de ervaring van de ander. Hierdoor is de groep zich beter bewust van beide standpunten zodat duidelijker wordt wat mogelijk te verwachten conflictpunten zijn. De nadruk in de voorbereiding ligt nu op hoe Connolly en McMichael bereid te maken voor een gesprek met de ander. De tweede spelronde duurt eveneens 15 minuten en heeft in principe dezelfde structuur als de eerste.

Plenaire reflectie (10 minuten)

Na de tweede ronde vindt een plenaire afsluitende reflectie plaats, waarin dezelfde vragen aan de orde komen als in de tussentijdse reflectie. Na ongeveer 10 minuten wordt de werkgroep afgerond. Eventueel kan een evaluatie plaatsvinden.

Mogelijke uitbreiding

Als er meer tijd is dan 2 uur, kan het spel worden uitgebreid met een derde en vierde ronde. Daarin kan het mediation proces worden verdiept door de mediation groepen met zowel Connolly als McMichael te laten praten. De opzet van het spel blijft gelijk, echter in plaats van twee keer met Connolly of McMichael wordt er afwisselend met beide personen gesproken. Dit stelt de mediator in staat om zich beter in te leven in de positie van beide personen, waardoor de kwaliteit van de gesprekken kan verbeteren. Dit is echter alleen mogelijk bij een speeltijd van ongeveer vier uur.

Schema voorbereiding en uitvoering rollenspel

WAT	DUUR/ WANNEER	Opmerkingen:

VOORAF
Studenten informatie uitreiken: - inleidende theorie - artikel Lewer - artikel mediation vaardigheden - eventuele additionele literatuur - simulatie Noord-Ierland	Tot 1 week van tevoren	Studenten dienen de informatie goed door te lezen van tevoren. Eventueel kunnen zij aanvullende literatuur opzoeken ahv de literatuurlijst of de Pubmed zoektermen.
Studenten indelen in groepen, Connolly’s en McMichael’s aanwijzen	Tot 1 week van tevoren
Ruimte reserveren: idealiter een aparte ruimte per groep	Tot 1 week van tevoren
START
Korte plenaire inleiding	20 minuten	Met de deelnemers doornemen: - wat is mediation, wat is het doel vanuit medisch oogpunt, hoe doe je dat, wat moet je niet doen - strekking van het rollenspel - vorming van 4 groepen (3 tot 6 personen per groep)
Voorbereiding Mediation ronde I	15 minuten	- Binnen de groepen worden de rollen verdeeld (Connolly/McMichael, mediator, rapporteur) en voorbereid - Docent: tijdsbewaking
Mediation ronde 1	15 minuten	-Gesprekken binnen groep: mediator met Connolly/McMichael -Rapporteur noteert belangrijkste punten. -Docent: tijdsbewaking
Reflectie	10 minuten	-Korte nabespreking binnen de groep a.h.v. meegegeven vragen -Uitwisseling ervaringen vorige ronde -Docent: tijdsbewaking.
PAUZE	15 minuten
Voorbereiding Mediation ronde II	5 minuten	- Gelijk aan ronde 1, met focus op het bereid maken van Connolly/McMichael tot gesprek met elkaar. - Wat zijn de te verwachten conflictpunten en hoe ga je als mediator daar mee om? - Docent: tijdsbewaking
Mediation ronde II	15 minuten	-Gelijk aan ronde 1, met focus op het bereid maken van Connolly/McMichael tot gesprek met elkaar. -Docent: tijdsbewaking.
Plenaire reflectie	10 minuten	Docent bewaakt tijd en kan evt. ingaan op (verdere) theorie over mediation.
Eventueel: evaluatie	10 minuten	Zie vragen evaluatie. Kan eventueel ook schriftelijk
Eventueel: interne evaluatie		Zie vragen interne evaluatie

Evaluatie

* Aan het eind van de bijeenkomst met deelnemers:

Wat had je gedacht te leren?

Wat heb je geleerd?

Wat vind je van de inhoud van het spel?

Wat vond je van de rollenspelers?

Wat vind je van de inleiding en de nabespreking?

Wat vind je van de tijdsindeling?

Wat heb je gehad aan de literatuur?

Had je voldoende voorkennis?

Wat heb je gemist?

* Interne evaluatie:

Is doel en inhoud van mediation goed overgekomen?

Hoe was de deelname?

Hoe was de inzet?

Welke onderdelen scoorden goed en wat moet beter?

Waren planning en voorbereiding voldoende?

Was de literatuur adequaat?

Waren de voorzieningen adequaat?

Onderhandelingsspel: Noord-Ierland simulatie

Studenteninstructie

Vooraf

Deze oefening is niet slechts een op zichzelf staande oefening, maar ook bedoeld om de discussie te stimuleren die ontstaat na het uitvoeren van de oefening, met name over het gebruik van mediation vaardigheden, methoden en processen.

Het blijft moeilijk om in dit soort oefeningen een juiste balans te vinden tussen een te complexe casus (door te veel informatie te verstrekken bijvoorbeeld) en een te simpele. Deelnemers hebben vaak verschillende verwachtingen, verschillende achtergronden en ervaringen. Simulaties zijn niet reëel, maar het proces en de moeilijkheden die aan bod komen zijn wel duidelijk gerelateerd aan conflicten die ook werkelijk voorkomen. Het is de taak van de deelnemers om informatie te achterhalen over de persoonlijke aspecten en de context van het conflict tijdens de oefening. Het succes van de oefening hangt daarom af van de inzet en het enthousiasme van de deelnemers.

Doel

De bedoeling van het spel is dat de medische studenten enige kennis en ervaring hebben opgedaan in het proces van mediation waarin een win-win situatie kan ontstaan.

Voorbereiding

Het is belangrijk het spel goed voor te bereiden. Dit houdt in dat voorafgaande aan de uitvoering van de oefening iedereen de casus en de rolbeschrijvingen goed heeft doorgelezen! Ook is het belangrijk de uitgereikte literatuur goed door te nemen en eventueel zelf aanvullende informatie te verzamelen. Hiervoor is de bijgevoegde literatuurlijst een handig hulpmiddel. Hierin zijn ook zoektermen voor Pubmed opgenomen zodat snel gerichte artikelen kunnen worden gevonden.

Het spel

We gaan uit van een groep van ongeveer 20 studenten. De ideale groepsgrootte is 3 tot 6 personen per groep.

Doel: na twee mediation gesprekken zijn Connolly en McMichael bereid om met elkaar in gesprek te gaan.

Mediation ronde I (voorbereiding 15 minuten en spel 15 minuten)

- Welke ideeën bestaan er bij Connolly/McMichael over wat het probleem is? Is dit juist? Draagt dit bij tot zijn doel?

- Hoe denkt hij dat de ander erover denkt?

- Wat zou hij veranderd willen zien?

- Wat ziet hij als oplossing?

- Zijn er mogelijkheden die te bespreken zijn? Is er bereidheid de ander te ontmoeten? Waarom eventueel niet?

Suggestie voor de structuur van het gesprek is:

1 kennismaking en probleemverheldering

2 wederzijdse beeldvorming bespreken

3 bijstelling beeldvorming; zo mogelijk een gesprek tussen partijen arrangeren.

Reflectie (10 minuten)

Na de mediationronde is er tien minuten tijd om even na te bespreken. De aantekeningen van de rapporteur en de waarnemingen van de mediation groep dienen hierbij als hulpmiddel. De mediator reflecteert op zijn/haar functioneren als mediator. Hoe heeft hij/zij het ervaren? Wat vond hij/zij moeilijk? Lukte het om neutraal te blijven? Welke strategie werkte en welke niet en waarom? De mediationgroepen I en II mogen hierbij overleggen met de mediation groepen III en IV. Dit biedt de mogelijkheid om vooronderstellingen van de een over de ander te toetsen, en deze informatie te gebruiken in de tweede mediation ronde om te pogen om Connolly of McMichael met elkaar om tafel te krijgen.

Mediation ronde II ( voorbereiding 5 minuten en spel 15 minuten)

In mediation ronde II is het de bedoeling Connolly en McMichael bereid te maken om met elkaar in gesprek te gaan. De groepen krijgen wederom 15 minuten voorbereidingstijd. De voorbereiding lijkt op die van de eerste ronde, maar nu beschikken de mediators ook over de ervaring van de ander. Hierdoor is de groep zich beter bewust van beide standpunten zodat duidelijker wordt wat mogelijk te verwachten conflictpunten zijn. De tweede spelronde duurt eveneens 15 minuten en heeft in principe dezelfde structuur als de eerste.

Plenaire reflectie

Na de tweede ronde vindt een plenaire afsluitende reflectie plaats, waarin dezelfde vragen aan de orde komen als in de tussentijdse reflectie. Na ongeveer 10 minuten wordt de werkgroep afgerond.

Eventueel kan een algehele evaluatie van de oefening plaatsvinden.

Onderhandelingsspel: Noord-Ierland simulatie

Description of case and roles

1 NORTHERN IRELAND: CONFLICT HISTORY

Nowadays, Northern Ireland is a small region with a population of 1,5 million. Of these 950,000 are Protestant, and 600,000 are Catholics.

It is politically a part of the UK though geographically a component of the island of Ireland. It comprises the six counties of Antrim, Fermanagh, Down, Armagh, Londonderry, and Tyrone. It is also (especially to Protestants) known as Ulster, although the ancient province of Ulster also included the counties of Cavan, Donegal, and Monaghan, now part of the Irish Republic.

The Government of Ireland Act (1920) created a land border, which aimed to separate two groups with divergent national aspirations. The wishes of the Catholic majority were recognised by the establishment of what was to become the independent Irish Republic composed of 26 of the 32 counties of Ireland.

Six counties remained within the UK in response to the wishes of the Protestant Unionist minority, who were nevertheless a majority in the North East region, the six counties of Ulster. One third of the population of this area were Catholics, most of whom were opposed to the continuation of the constitutional link between Great Britain and Ireland.

A majority of the people of Ireland as a whole historically have favoured Irish unity; but within Northern Ireland itself a majority favour the continuation of the status quo. Northern Ireland in this sense is a classic example of the double minority; the majority in Northern Ireland (the Protestant community) is a minority in Ireland as a whole, while the minority in Northern Ireland (the Catholics) are part of the broader majority. There are many situations of this kind around the world often associated with violent conflict, for example in Sri Lanka where the division is between Tamils and Sinhalese.

From the British point of view the partition of 1920 was regarded as a relatively effective means of resolving the problems Britain had experienced for much of the l9th and early part of the 20th century in governing Ireland. For nearly 50 years from 1920 the Irish problem was latent, breaking out into major intercommunal violence in 1969. Since 1969 close to 3000 people have been killed in Northern Ireland, and the conflict has been a constant irritant in British politics with worrying consequences for human rights both in this country and in Ireland. In financial terms, the annual cost to Britain of ruling Northern Ireland, both for security and for maintaining British levels of provision in social security and other spheres is over £1.5 billion.

There are now 12,300 regular British troops in Northern Ireland, which when added to the members of the Ulster Defence Regiment and the Royal Ulster Constabulary (see below), results in a total of over 30,000 security personnel.

2 THE POLITICAL PROBLEM

In the 50 years following partition the ruling Unionist Party in Belfast, who were permanently in power, did not make any effort to accommodate the interests of the Catholic minority, relying instead on their built in majority to protect their political and economic supremacy. In 1971 for example Catholic unemployment was at least double that prevailing in Protestant areas, and Catholic emigration was consistently higher that from the Protestant community. In 1969 the accumulated frustration of the Catholic minority surfaced in large scale protest. The Protestant and Unionist response to this led to a breakdown of law and order in 1969, finally resulting in the suspension of the Northern Ireland Parliament and the imposition of Direct Rule from London in 1972. Efforts by the British government since then to maintain a fair and effective security policy and to establish a devolved government based on power-sharing between the two communities have failed.

Between 1973 and 1978 in a series of elections the Unionist Parties (predominantly the Democratic Unionists and the Ulster Unionists), have won around 60% of the votes. Nationalist parties have taken between 25-30%, and centre parties about 12%.

There is much evidence of the strength of feeling of the majority of Protestants to fight to maintain their position. There are 7500 in the Ulster Defence Regiment; 8000 in the Royal Ulster Constabulary and 4500 in the RUC Reserve. Many more Protestants would be prepared to join paramilitary organisations such as the Ulster Defence Association if they felt that there was any serious threat to the Union with Britain.

What solutions are offered to the Northern Ireland conflict depends to some extent on the point of view of the person offering them. Whyte has identified four broad categories of explanation for the conflict, and these have been adapted and expanded to form the next table:

The Northern Ireland Conflict

Interpretation	Perceived primary source of conflict	Solution
1 Nationalist	Britain vs. Ireland	Irish unity by force or consent
2 Unionist	North vs. South	Maintain Union
3 Marxist	capitalist vs. workers	new socialist republic
4 internal-conflict	cultural / religious / political	power-sharing; real differences acknowledged; new forms of sovereignty

National identity remains a major source of discord where most Catholics identify themselves to be Irish, and most Protestants feel British; and this different identification extends beyond politics and religion to embrace cultural and social divisions, with the two groups seeing themselves as belonging to two separate traditions dating back to the Ulster plantation in the early 17th century.

Although the conflict is not based primarily on theological differences, religious values cannot be ignored; both Catholic and Protestant clergy have encouraged the separate education of Catholic and Protestant children, with sectarianism most clearly institutionalised in the dual educational system.

In sum, many factors in the social fabric of Northern Ireland combine to suggest that there is a fault line within the society, separating Catholics and Protestants politically, socially, and culturally.

Clearly also the processes that divide the society contribute to the violent intergroup conflict that has been an intermittent feature of life in the region for over 200 years.

There are fundamental and real divisions in the area, which require people to understand themselves in relation to their community, and in their relationship to other communities. It follows that any progress in the Northern Ireland conflict will need to address not only high level political relationships, (what might be called the constitutional issue) but also the question of conciliation and mutual understanding between the communities.

3 EXAMPLE OF MEDIATION: ORANGE ORDER MARCHING

Background

In Northern Ireland few issues are as explosive as the annual Protestant parades and in particular those

carried out by the Orange Order and its members. Named after the Protestant King William III, the Dutch Prince of Orange, who defeated the Catholic King James III at the battle of the Boyne on 12th July 1690, the Orange Order have used parades as a symbol of their Protestant/British identity for over 200 years. Since the late 1960s when the violence in Northern Ireland (popularly known as 'The Troubles') began, the international spotlight has focused on the annual parades which over the years have been marked by violence.

On Sunday 9th July 1995 members of the Orange Order gathered at the local Church of Drumcree, in Portadown, for the annual service commemorating the Battle of the Boyne. As they had done so for years, the Orangemen expected to march down the predominantly Catholic/Nationalist Garvaghy Road on their way back to the Orange Lodge in Portadown.

However, as a result of growing opposition to the marches and parades from the Garvaghy Road Residents Association (GRRA), hundreds of Catholics blocked the proposed route of the march determined not to let it pass.

In view of the potential for a violent confrontation, the Royal Ulster Constabulary (RUC) decided to prevent the Orange Order from marching back to Portadown - the first time this had happened in 188 years. Incensed, the Orange Order demanded that they be allowed to continue down the Garvaghy Road, refusing to be dispersed or re-routed. The RUC brought in an extra 1,000 police officers who stood facing the Portadown Orangemen. Thus began a tense stand off.

Word soon spread and tensions began to escalate throughout Northern Ireland. Thousands of Orange supporters began arriving in Portadown to stand alongside their compatriots. Four thousand soldiers were put on alert.

Most worryingly, there were fears that if the situation escalated it would derail the republican and loyalist cease-fires which had been implemented in late 1994 as part of the nascent peace process. As one commentator noted, 'As in the late 1960s, it was beginning to look as if parades and street demonstrations would lead to civil disturbances serious enough to bring about renewed armed conflict."

Involvement

The following day, as tensions continued to escalate, Brendan McAllister, Director of the Mediation Network, which was established in 1991 with the aim of promoting a culture of third party intervention in conflict, was invited by the RUC Assistant Chief Constable to help undertake some crisis mediation. McAllister agreed and brought on board another member of his team, Joe Campbell. By this time there were an estimated 10,000 Orange Order supporter gathered around the church in Drumcree. McAllister en Campbell immediately set to work, visiting representatives of the Orange Order, the GRRA and the RUC.

As McAllister notes:

‘As proponents of non-violent peace-building, mediators assume that in each situation of conflict everyone has a perspective which is valid and needs to be understood. Therefore mediation is about enabling those in conflict to communicate with each other, to improve understandings and let truth grow.’ However in the case of Northern Ireland rules did not quite apply.

McAllister and Campbell noticed - through years of experience 'on the ground'- that the Irish people were reluctant to engage in face-to-face dialogue with their adversaries. As a result the Mediation Network developed a particular style of dialogue more akin to intermediation or shuttle diplomacy.

This involved acting as a trusted intermediary to (a) help facilitate the flow of information about the conflict situation to each side, (b) help to infuse a 'sense of other' and encourage inclusive and creative thinking in each party by engaging them in confidential discussions and analysis of the situation, and (c) carry messages between the two sides. These techniques were used with particular effect during the Drumcree stand-off.

By the time McAllister and Campbell had visited all the main stakeholders in the conflict, had carried messages and facilitated face-to-face discussions between many of them and had offered their advice and analysis, it was late Monday night, and tensions remained dangerously high. Running battles had punctuated the tense stand-off as Protestants tried to break through the police barricades. Nearby shops and houses were attacked and police had fired plastic bullets into the crowd. Protestant emotions were further heightened by speeches given by prominent Unionists David Trimble and Ian Paisley, with Paisley telling the crowd that there was 'no turning back'.

By dawn the next morning the situation had deteriorated even further. A deputy chief constable (DCC) informed the mediators that there were disturbances throughout Northern Ireland and warned that the manner in which the stand-off was concluded would directly affect the situation at the other 'flashpoints' throughout the region. Meanwhile an olive branch was offered by the leader of the GRRA - Brendan McKenna – who announced that if the parade went ahead the Catholic protesters would allow themselves to be physically removed from the street by the police.

In view of the disturbances throughout Northern Ireland, the DCC said that the protesters would have to voluntarily remove themselves in order to eliminate any possibility of a confrontation between them and the police. Any such clashes ran the risk of precipitating violence throughout Northern Ireland. McAllister and Campbell arranged for the deputy chief constable to pass this view on, at a meeting with McKenna.

'Selling' this deal to the crowd of angry and determined Catholic protesters, however, proved difficult. McAllister suggested to the DCC that if the residents understood that there would be no parade next year, as had been indicated by senior police officers the night before, it would be easier for McKenna to get acceptance of the proposed formula. According to McAllister the DCC responded that there would be no question of parades going on without consent from the community.

Outcome

McKenna addressed the crowd with news of the compromise. A scaled-down march - without its band and with only one flag - would proceed-silently-down Garvaghy Road. The Orange Order had also agreed to re-route their parade the following day, on the their parade the following day, on the 12th July. In return future marches would require the consent of the residents. McAllister went on to encourage the protesters to engage in a 'dignified silent protest' by the side of the street, which to the surprise of many, they did.

After 40 hours of deadlock the march took place. Only a thin line of police officers was needed to separate the two groups. The widely anticipated violence did not occur. The work of

the Mediation Network had lasted 16 hours and as Joe Campbell notes, 'this was the first formal recognition of mediation as a way of resolving community disputes.'

McAllister is quick to point out that, despite the success of their work, it did not result in a durable peace. Indeed, in 1996 the issue flared up again and has done so every July since. In their eyes, what is needed is process-focused peace work rather than event driven peace. Inspired by Mennonite conflict expert J.P. Lederach, members of the Mediation Network believe that it is important to think in generational terms when working for peace, for which building long term relationships based on respect and dignity is the key.

4 OUTLINE INFORMATION

Introduction

Peace researchers and practitioners from all over the world are in Belfast, Northern Ireland, for a meeting of the International Conflict Resolution Association. The programme runs over four days, with a mixture of social events, visits to local mediation and reconciliation projects, meetings with various interest groups, and formal lectures and workshops. As part of their itinerary some of the Dutch delegation have visited the Mater Hospital (see map of Belfast), which straddles the Peace Line and thus has a cross-community catchment area as regards both patients and staff. Here, Dr Reagan, a specialist in hospital social work has been working for over 30 years. Dr Reagan is married to an Irish Protestant man, has three grown-up children (who consider themselves more Irish than American), and is an established and respected member of the community. She is also a member of the International Conflict Resolution Association. The Mater Hospital, although now part of the National Health Network, has strong historical Catholic links – it was founded by an order of Catholic nuns – and used to be viewed with suspicion by Protestants. It was a severely run down institution in the late 1960's, and probably close to closure. But The Troubles "re-invigorated" it, and through linkage into the NHS system it got a new wing and was renovated. It is now known for its expertise in the treatment of "non-emergency" victims of violence, especially those recuperating from kneecapping, and those patients needing post-traumatic stress counselling. It freely accepts patients whatever their political or religious affiliation, and victims of violence from both Catholic and Protestant communities.

Mediation context

The city is at present very tense because of a bomb which exploded in a local community hall in the Catholic area, killing and severely injuring children and the adult youth workers who were in the building at the time. As a result, violent demonstrations occur on the streets. At first these only involve attacks on the police and army, but quickly spread to involve the wider community. Fighting and some shooting incidents occur, further dividing the two communities and reinforcing historical divisions and hatreds.

At the Mater Hospital there are also signs of trouble. Incidents of name-calling and in one instance fighting have been reported on the wards between patients. Staff have been abused, and some patients are refusing to be treated by nurses who 'are not of their faith'. These divisions are also becoming more evident amongst auxiliary and administrative staff (reflecting their community allegiances). As a result, some Protestant staff in particular, have been intimidated by extremists in their own community, and warned not to report for work. They have also received threats suggesting that it is not actually safe to travel to work through Catholic areas. Staff who have been happily working together for years are now refusing to do so, either through choice or coercion. The doctors and NHS officials appear helpless in dealing with this rapidly deteriorating situation.

Mediation initiative

The Dutch delegation who are attending the meeting in the city decide to contact Dr Reagan, whom they have previously met, to see if they can assist, as an outside third-party, to help resolve the conflict in the hospital. Dr Reagan arranges meetings with medical staff representatives from both Catholic and Protestant communities, and asks that the Dutch team try to improve communication and dialogue between the two communities, and perhaps facilitate the formation of some structures which, should such events occur in the future, can be used to cope with the situation.

Dr. Reagan

Dr. Reagan is a specialist in psychotrauma. She lived in Belfast for over 30 years and is married to an Irish man, who is protestant. She is an established and respected member of the community. She is a member of the Hospital Management Committee and is therefore concerned about the impact of the divisions in the community on working relationships in the hospital. She is very worried about declining standards of patient care, and the general demoralisation, which is developing because of budget cuts and management reforms. She has asked to attend the meeting with the Union representatives and the mediators in order to be able to express her exasperation at this row between the two Union leaders which is damaging the hospital and which she believes is about the personal ambitions and politics of Connolly and McMichael.

Her arguments against Connolly's and McMichael’s behaviour:

· "The reputation of this hospital is being damaged by this situation. This argument is embarrassing especially at the time when the I.M.P. is meeting right here in Belfast.”

· "I have spent many years building up this hospital and I don't want my work ruined by arguments which have nothing to do with medical care."

· “We have just had to implement a 10% cut in our overall budget this year and we've managed to do it without any redundancies ...... yet!”

· “Hospital equipment is becoming increasingly expensive. I have spent months seeking extra financial support. For example there is an American at the I.M.P. conference in Belfast now. We think we could get a grant from the Irish Fund in America for a £10 mln. Only if they feel that the hospital was well run and properly used to benefit the whole community.”

· "If this petty behaviour continues and we frighten off the Americans, I have a good mind to tell the press precisely who is responsible.”

· "Why don't you two work out your political differences in a proper way, through democratic debate!”