Na het organiseren van een seminar over vluchtelingen en
medische studenten in april 1997 hadden we de smaak te pakken
en besloten we dat we een nieuwe activiteit wilden organiseren
die ook weer betrekking zou hebben op de gevolgen van oorlog
en de rol van artsen daarbij. Jet Derwig, Ilja Mooij, Donna
Muller, Lennert Veerman, Ellen Land en ik begonnen met het
verzinnen van onderwerpen voor een lezingencyclus, en al snel
raakten meer mensen erbij betrokken. Het werden zes wekelijkse
lezingen van 22 oktober tot 26 november 1997 in Amsterdam.
Marteling en de rol van de arts (n.a.v. de film Death
and the Maiden van Roman Polanski).
Roos van Westrhenen, zesde jaars geneeskunde student aan de
UvA, schreef in 1996 een scriptie naar aanleiding van het
keuzevak medische polemologie aan de VU, over de rol van
artsen bij martelingen gedurende de tweede wereldoorlog en
tijdens de dictatuur in Chili. Zij deed dit met hulp van de
Johannes Wier Stichting. In het kader van deze lezing gaf ze
een samenvatting van haar scriptie en vervolgens werd de film
Death and the Maiden vertoond.
Na afloop bleek dat veel mensen er nooit bij stil hadden
gestaan dat artsen vaak betrokken waren bij martelingen,
waarbij ze er voor moesten zorgen dat de gemartelde net niet
dood ging. Het is natuurlijk een taak van een arts om te
zorgen dat mensen niet dood gaan, maar door mee te werken aan
martelingen verleng je het lijden van de patiënt en werk
je mee met de martelaars. Het was een indrukwekkende
avond.
Oorlog in Burma
In 1996 bezochten vier medische studenten een kliniekje in
Burma, dat voornamelijk hulp biedt aan vluchtelingen. Zij
vertelden over hun ervaringen. Een verpleegkundige van het
Burmacentrum Nederland verzorgde het tweede deel van de
lezing. Hij heeft langere tijd gewerkt in kliniekjes in Burma.
Hij vertelde over de hulp die ze boden en over de problemen
die ze tegenkwamen, zoals cultuurverschillen en politieke
problemen.
Oorlog in Soedan
In 1996 bezochten 2 medische studenten, waaronder ik, een
vluchtelingenkamp in Soedan. Wij vertelden over de situatie
die we aantroffen, wat we daar deden, wat onze indrukken van
het land en de situatie waren. Iemand van Pax Christi vertelde
meer over de politieke situatie in Soedan, de al 10 jaar
durende burgeroorlog en de schendingen van de
mensenrechten.
Mediation game
Michael Parunovac en Carol de Jong van Lier van de NVMP
leerden ons hoe moeilijk het is om twee partijen met elkaar
aan tafel te krijgen, aan de hand van een simulatiespel van de
situatie in Noord-Ierland. Hoewel er eigenlijk te weinig tijd
voor was en het de onderhandelaars dus ook niet gelukt is om
de partijen om de tafel te krijgen, was het spel wel bijzonder
leerzaam en inzichtgevend in de geheimen van de
bemiddeling.
Het nut van militaire interventie bij hulpverlening
Hoe belangrijk is het dat ook militaire organisaties deelnemen
aan hulpverlening? En mogen ze daarbij geweld gebruiken? Zijn
ze er eigenlijk wel geschikt voor? Deze en meer vragen kwamen
aan bod in een discussie met Het Rode Kruis, Artsen zonder
Grenzen en het Instituut Clingendael.
Vluchtelingen in Nederland
Voor deze lezing waren een aantal vluchtelingen en illegalen
aanwezig, die vertelden over hun lichamelijke en psychische
klachten en hun ervaringen met de gezondheidszorg. Dit
onderwerp sloot eigenlijk weer aan bij het onderwerp van het
seminar in april, het blijft iets dat onderbelicht is in het
medische curriculum en daarom zullen wij er aandacht aan
blijven besteden. Artsen zullen zeker te maken krijgen met
vluchtelingen in hun praktijk en moeten daarom iets afweten
van de specifieke problemen van vluchtelingen en de situatie
waarin vluchtelingen vaak verkeren in Nederland.
Per lezing waren gemiddeld 25 studenten aanwezig. Om
bekendheid te geven aan de cyclus waren naast posters en een
stukje in het faculteitsblaadje ook mededelingen in het
universiteitsblad verschenen, met als gevolg dat er ook
niet-medische studenten kwamen. Na iedere lezing was ruimte
voor discussie, maar de tijd hiervoor bleek toch steeds weer
te kort te zijn. Vaak werd nagepraat in het café om de
hoek.
Het zou leuk zijn als vergelijkbare lezingencycli ook in
andere steden zouden kunnen worden georganiseerd. Veel werk is
het niet, maar tot nu toe hebben we hier nog geen
enthousiastelingen voor gevonden. Lijkt het je wat, bel mij
op!
Elske Hoornenborg