Radio 1-interview in de ochtend van 13 oktober 1997 met Auke
van der Heide, voorzitter van de NVMP en Nico de Boer,
voorlichter bij het ESTEC-expo-centrum te Noordwijk.
Interviewer: "Vandaag gaat het ruimtevaartuig Cassini
gelanceerd worden, en het is een beetje beladen lancering,
want aan boord ruim 30 kilo plutonium. We gaan de lancering
volgen vanaf een groot scherm en uw verslaggever bevindt zich
al helemaal in de sfeer van grote ruimtesondes, raketten en
wat al dies meer, en als leek raak ik daar vreselijk
geïmponeerd van. Naast me staat Nico de Boer van Estec
Noordwijk, hij heeft er alles mee te maken."
De Boer: "Het Europese deel, het Huygens-deel, gaat een
landing maken op Titan, een maan van Saturnus. Het is de
eerste keer dat een Europese missie gaat landen in ons
zonnestelsel, een unieke gelegenheid."
Int: "Wat is daar belangrijk aan, wat komen we dan te
weten?"
NdB: "De atmosfeer van Titan lijkt erg op de atmosfeer
die miljoenen jaren geleden op aarde was, we gaan metingen
verrichten in die atmosfeer en op de oppervlakte van
Titan".
Int: "Cassini, het Amerikaanse gedeelte, bevat ruim 32
kilo plutonium. Stel dat er iets misgaat, staat ons dan een
kleine ramp te wachten?
NdB: "Nee, er zijn allerlei veiligheidsvoorzieningen
gemaakt; de radioactieve bron is zo ontworpen dat de kans dat
er iets misgaat bijna nul is."
Int: "Toch zijn er veel protesten, er zijn al kamervragen
gesteld, en vooral in Amerika zijn er veel protesten, o.a.
vanuit de milieubeweging. Zo is hier ook Auke van der Heide,
hij is voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische
Polemologie, gezondheidszorg en vredesvraagstukken. Vindt U
het bezwaarlijk dat dat plutonium mee de ruimte
ingaat?"
AvdH: "Ja dat vind ik een heel groot bezwaar, omdat het
van een aparte soort is, het is een soort dat een
alpha-straling uitzendt. Als dat terecht komt in de longen, en
dat zou kunnen als zich een ongeluk voordoet, waarop een hele
kleine kans is, maar als het in de lucht komt, dan is een zeer
kleine dosering al voldoende om longkanker te
veroorzaken."
Int: "Bedoelt u nu, of als het ruimtevaartuig in 1999
terug in de dampkring komt?"
AvdH: "Ik denk dat ik de situatie in 1999 het
gevaarlijkst vind, omdat dan de Cassini met een enorme
snelheid langs de aarde gaat. Als het dan misgaat, dan is de
kans dat er dergelijk spul vrijkomt aanwezig, en dat betekent
dat er in mijn ogen een onverantwoord risico genomen
wordt".
Int: "Gevaarlijke boel dus, meneer de Boer?"
NdB: "Het materiaal op zichzelf is gevaarlijk, maar er
zijn allerlei maatregelen genomen om te voorkomen dat het
vrijkomt; niet alleen de NASA, maar ook een onafhankelijke
commissie in Amerika die door de president benoemd is, heeft
nog de afgelopen week een go ahead gegeven."
Int: "Niets aan de hand dus, meneer Van der
Heide?"
AvdH: "Dat wordt vaak gezegd, er is niets aan de hand, en
toch gaat er helaas nu en dan iets fout. Bovendien heb ik
begrepen dat in de werkelijkheid deze manier van opbergen van
dit zeer gevaarlijke spul niet getest is. Dat kan ook haast
niet, omdat je moeilijk een sonde met 20 kilometer per seconde
op 500 kilometer langs de aarde kunt laten scheren, om te
kijken of alles wel goed werkt."
NdB: "Het is wel getest."
AvdH: "Dan hebben we verschillende informatie; maar waar
het om gaat is dat je een kleine kans hebt op een ongeval met
daartegenover een relatief onverantwoorde kans op schade bij
een groep die daar niet om gevraagd heeft. Als ik in een
vlieg- tuig ga zitten en ik krijg een ongeluk, dan is dat het
gevolg van mijn keuze, maar nu word ik blootgesteld aan een
gevaar waar ik niet om gevraagd heb, en waar ik ook geen
voordeel van heb, en ik denk dat de technici beter een aantal
jaren zouden kunnen wachten tot hun technieken verbeterd
zijn."
Int: "Kunnen er dan geen zonnecellen gebruikt worden of
andere batterijen?"
NdB: "Nee, in deze missie is dat onmogelijk, het zonlicht
is daarvoor te zwak"
Int: "Vindt U het spannend straks?"
AvdH: "Ik vind het heel spannend, ik hoop dat alles goed
zal gaan, spannend met name vanwege de discrepantie tussen het
risico en het nut"
NdB: "Het blijft altijd spannend."
AvdH: "Ik ga er vanuit dat men bij NASA zoveel mogelijk
veilige maatregelen neemt, alleen vrees ik dat de menselijke
geest zichzelf nogal eens overschat, en dat is in het verleden
helaas ook wel eens gebeurd."
Tot zover het interview. In de loop van de ochtend bleek dat
de lancering uitgesteld moest worden wegens te harde wind.
Twee dagen later werd Cassini alsnog gelanceerd.
Als vereniging hebben we in de korte tijd die ons ter
beschikking stond een standpunt moeten bepalen en dit zo breed
mogelijk uitgedragen. Plutonium blijft een zeer gevaarlijk
resultaat van het menselijk vernuft en we worden op steeds
meer onaangename, verrassende bijwerkingen onthaald.