Het conflict tussen Georgië

en Rusland

In de roemruchte tachtiger jaren speelde het begrip ’vijandbeeld’ en belangrijke rol in de beschouwingen over het oost-west-conflict. De beelden die er bestonden van de supermachten over elkaar speelden een negatieve rol en bevorderden de scherpte van het conflict.

In de maand augustus 2008 speelde het vijandbeeld ook weer een belangrijke rol in het conflict tussen Rusland en Georgië. In Nederlandse ogen is er een sympathieke president, getrouwd met een degelijke Zeeuwse aan het bewind in Georgië en zit er in Rusland een houterige president die fungeert als een ledenpop aan de touwtjes van een ex-KGB’er. In eerste instantie gingen we er bijna massaal van uit dat Rusland de grote agressor was en de Georgiërs de slachtoffers die vergelijkbaar waren met de Tsjechen uit augustus 1968. Ook de dood van een cameraman vergrootte het afgrijzen over het optreden van de Russen. Daar had je ze weer!

Nu na enkele weken wordt de geschiedenis alweer herschreven wat qua tijdsduur een record mag heten.

Georgië ligt in Azië en voor een klein deel in Europa. Het grenst aan Rusland, Azerbeidzjan, Armenië, Turkije en de Zwarte Zee. Sinds 27 april 1999 is het land lid van de Raad van Europa. Van de bevolking is 84% orthodox en 11% moslim. Het land is 1½ keer zo groot als Nederland. In 2008 woonden er 4.630.841 mensen. Zelf noemen ze het land Sak’art’velo en de taal Kartuli. De naam stamt van de oude leider Kartlos, de vader van alle Georgiërs. De naam Georgië stamt van het Grieks ΕΏΡΙΑ wat ‘Boerenland’ betekent.

Het land is sterk geaccidenteerd. De hoogste berg, de Janga, is 5051 meter hoog. Het heeft een subtropisch klimaat. De berghellingen van de Kaukasus hebben een steppeklimaat. De kuststreek in het zuidwesten is erg nat. De natuurlijke rijkdommen zijn: citrusvruchten, thee, tabak, druiven, mais, granen, etherische oliën. Er wordt mangaan gevonden.

Ik laat de geschiedenis van Georgië in 1762 beginnen. In dat jaar verenigden zich twee koninkrijken Kartli en Kachetië. Dit was het gebied van het latere Georgië. Deze staat werd heftig aangevallen door de Turken en de Perzen. Er werd hulp gevraagd aan Rusland. In 1783 werd het land een protectoraat van Rusland. In 1800 werd er een unie gesloten tussen de twee landen op verzoek van koning George XII, en tsaar Paul I ondertekent het verdrag. De monarchie gaat op 18 januari 1801 in ballingschap. In 1804 wordt het land een integraal onderdeel van Rusland. Tot 1878 worden de overige delen van het huidige Georgië in oorlogen met Turkije veroverd o.a. Abchazië en Poti.

Na de Russische revoluties ontstaat in 1921 de Menschewistische Democratische Republiek Georgië. Dit duurt tot 1924 wanneer het Rode Leger het gebied verovert. In 1936 wordt de Georgische SSR opgericht in Nederland bekend staande als Groezië.

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie ontstaat de republiek Georgië. Via een staatsgreep komt Eduard Shevarnadze in plaats van Gamsachoerdia aan het bewind en wint de daarop volgende verkiezingen. De Rozenrevolutie brengt hem ten val en na een interim-president komt Saakashvili op reguliere wijze aan de macht door de verkiezingen met 86% van de stemmen te winnen. Bij zijn beëdiging zijn de ministers van buitenlandse zaken van Rusland en de Verenigde Staten aanwezig. In 2004 komt Adzjarië op vreedzame wijze weer bij Georgië. Met de twee andere gebieden gaat het overleg slecht. Jarenlang is er geen enkele vooruitgang in de besprekingen en Georgië probeert zich hoe langer hoe meer aan te sluiten aan het Westen en verzoekt de NAVO om lid van deze organisatie te mogen worden. Rusland laat zijn ongenoegen hierover blijken maar deze mening wordt als niet ter zake doend door de meeste westelijke landen afgewezen. Frankrijk en Duitsland trappen op de rem en deze landen wordt prompt verweten dat zij zich alleen door economische motieven laten leiden.

Terwijl de wereld naar de Olympische spelen in China kijkt wordt een aanval op Zuid-Ossetië voorbereid. Niemand heeft op dat moment oog voor de Kaukasus. Op 7 augustus 2008 valt Georgië Zuid-Ossetië binnen. Het leger van Georgië is redelijk op sterkte gebracht door de VS. De Russen hebben ‘vredestroepen’ in dit gebied en hebben kennelijk zoveel troepen in de buurt dat zij op 9 augustus de Georgiërs alweer verdreven hebben. Ook uit Tsjetsjenië schijnen troepen aangevoerd te zijn. Wat daar verder gebeurt, is totaal aan het zicht onttrokken omdat onafhankelijke journalisten daar grote kans lopen neergeschoten te worden.

Over en weer zijn er beschuldigingen van genocide. De Europese Unie en de VS gaan zich ermee bemoeien. Russische toezeggingen over terugtrekken van de troepen worden zeer langzaam tot niet geheel nagekomen. De VS sturen een oorlogsschip naar Poti waar ook in de buurt nog Russische troepen zijn.

Rusland maakt bekend vlootoefeningen te zullen houden samen met Venezuela in de Caribische zee.

Tot zover de tot nu toe min of meer bekende geschiedenis van het conflict.

Nu wil ik een voorlopige beschouwing geven over het hierboven beschrevene:

De wereldmachten gaan met elkaar om als een stel psychopaten met slechts het ene doel: laten zien hoe sterk ik ben. Dat men daarbij enorme risico’s loopt wordt, zoals steeds in de geschiedenis, zwaar onderschat Het lijkt erop dat Rusland, na alle door het land gevoelde vernederingen van de laatste 20 jaar, weer wil laten zien dat het toch een grootmacht is.

Er wordt door Rusland ook een vrij harde economische politiek gevoerd en hoewel dat in de gehele wereld gebruikelijk is wordt dit vooral Rusland erg zwaar aangerekend. Er worden verschillende maatstaven gebruikt. Het is normaal dat Rusland omringd wordt door landen die lid zijn van de NAVO. Het is ook normaal dat er in Polen afweerraketten worden geplaatst. De werking hiervan is niet tegen Rusland bedoeld maar het verdrag tussen Polen en de VS wordt wel getekend in de week na de inval in Georgië en wordt wel als strafmaatregel tegen Rusland bedoeld.

In de VS worden presidenten van Zuid-Amerikaanse landen die veel kritiek hebben op de VS beschouwd als vijanden en niets wordt nagelaten om de indruk te wekken alsof deze mensen halve idioten zijn. Allerlei geheime missies worden uitgevoerd vanuit de lucht onder het mom van bestrijding van de cocaplant terwijl voor eenieder duidelijk is dat er vaak illegale activiteiten tegen de desbetreffende regeringen plaats vinden. Toen Cuba een communistisch bewind kreeg was dit een reden tot een militaire inval en een economische blokkade die tot op heden van kracht is.

Ik wil met deze vergelijking zeggen dat de zogenaamde supermachten denken zich alles te kunnen permitteren en dat het daarom van een realistische politiek getuigt wanneer nabuurstaten alles nalaten om hun grote sterke buren te tarten. Saaskasjvili heeft dat niet gedaan. Waarschijnlijk heeft hij zich qua tijdstip van aanvallen en qua kracht van zijn leger alsook de zeer snelle tegenreactie van de Russen ernstig vergist. Zijn langste tijd als president zal hij dus wel gehad hebben.

Het lijkt erg verstandig verdere escalatie te voorkomen en Rusland de positie in de wereldpolitiek te gunnen die een groot land kennelijk nodig heeft. Het tonen van enig respect voor een collega-staat is in de internationale communicatie niet comme il faut. Het begint erop te lijken dat de EU in de persoon van de Franse president Sarkozy de juiste toon heeft getroffen.