Het unieke tweetalige dorp Neve-Shalom Wahat-al-Salam

Chemie in Israël, hoe werkt dat?

 

Frans Schreuder

Veel energie opslaan in een klein bestek geldt bijvoorbeeld voor een accu. Het gaat goed wanneer alle voorzorgen bij het opladen genomen zijn: de juiste aansluiting, nog geen spanning erop, want bij elk elektrochemisch proces moet er in de accu (zeg de staat Israël) een geleidend medium zijn, zuur water, dat bij het laden aan de polen ontleedt in respectievelijk zuurstof en waterstof, en dat geeft tezamen levensgevaarlijk KNALGAS!

De verleiding om over de chemie uit te weiden is groot, maar deze vergelijking laat zien met hoeveel voorzorg, zeker in een staat met twee culturen, de spanning geleid moet worden om eens tot een bruikbare maatschappelijke samenleving te komen.

In Neve-Shalom Wahat-al-Salam (Oase van Vrede) ontstond in 1972 het nog steeds unieke tweetalige dorp, waar de joodse en de Palestijnse cultuur laten zien dat ze in goed dorpsverband productief met elkaar kunnen samenleven. In het begin spraken het hoofd van de school Bruno Hussar en de twee leraren consequent de joodse en de Palestijnse taal. Zij en anderen die met hen verder de gemeenschap wilden opbouwen spraken af dat er gelijke aantallen gezinnen in het dorp moesten zijn, dat ieders geloof, cultuur en identiteit gerespecteerd bleef, dat men tweetalig moest zijn en voortdurend in dialoog. Besloten werd dat op deze wijze een bijdrage geleverd zou worden aan het oplossen van het joods-Palestijns conflict.

 

Toen hiermee de richting aangegeven was van de nu begonnen activiteiten en de bestuursstructuur conform was vastgelegd, was de School for Peace een feit geworden. Die bloeide op, in het mooie landschap om het klooster Latrun, waarvan een stuk land voor de bouw van het groeiende dorp in leen verkregen was. Voor de workshops van meestal 4 dagen werden uit de groep van 16-18 jarigen, na overleg met hun ouders en leraren, die jongelui gevraagd te komen die in hun peergroup als representatief erkend waren. Onder de getrainde leiding van steeds een joodse en een Palestijnse facilitator werd in de praktijk uitgewerkt hoe de cursussen het meest effectief waren. De hulp van universiteiten werd verkregen om de resultaten te evalueren. Gaandeweg bleek dat niet de mate waarin men elkaar accepteert en eventueel vriendschap sluit bepalend was voor het conflictoplossend effect, maar juist het duidelijk worden van ieders identiteit (bijvoorbeeld door elkaars rol te spelen) gaf inzicht in de complexe diepte van het conflict.

 

Sinds de stichting van de School for Peace hebben ruim 30.000 jongeren een dergelijke cursus meegemaakt. De oudere groepen gebruiken deze ervaringen in de praktijk van hun leven, als baken om ooit weg te geraken uit de na 1995 opgelaaide conflicten en de ellende die deze veroorzaken. De vaste staf van de School for Peace, niet meer dan 8 personen (daarin bijgestaan door ingehuurde, meest universitaire facilitators) slaagt er elk jaar weer in programma’s en nieuwe leerboeken te maken die zijn aangepast aan de hectisch veranderende Israëlische toestanden.  Cursussen die door militaire grensafsluitingen onmogelijk waren, werden naar Cyprus of Turkije verplaatst. Hierdoor werden de ervaringen doorgegeven naar Europese landen met bi-culturele problematiek. Het succes en het enthousiasme voor het model hadden effect op meer terreinen. Zo zijn er vanuit de Westbank-bevolking al 7 groepen opgericht, die hun eigen joods-Palestijnse relatie opbouwen. Er zijn nog 2 tweetalige basisscholen ontstaan, maar het concept van het biculturele tweetalige dorp bleef bij NSWaS.

 

Het dorp zal in de komende 10 jaar uitgebreid worden van 60 naar 300 gezinnen. De infrastructuur is hier al op berekend. Wat betreft de eigen basisschool: toen er in 1980 eigen kinderen tweetalig opgroeiden en er na de kleuterschool een eigen onderwijssysteem ging komen, dacht het ministerie van onderwijs dat deze ‘rare bevlieging’ wel zou overgaan maar dit bleek allerminst het geval! Na enkele jaren waren er 60 kinderen op school, en kwamen er van buitenaf steeds meer die tweetalig onderwijs kregen. De school moest driemaal worden herbouwd en komt inclusief kleuterklas en twee Junior High School-klassen (die door de afsluiting van Palestijnse gebiedsovergangen belemmerd worden) nú op 300 leerlingen. Daar de subsidies op schoolkindertransport uit de dorpen in de omgeving geschrapt werden, schafte NSWaS via de financiële steun van de vriendenverenigingen 3 schoolbussen aan, die aan de busondernemingen in gebruik werden gegeven, wat financieel nog voordeliger bleek! Er wordt hard gebouwd aan een campus voor alle activiteiten, met aangrenzende bibliotheek, studiezaal en vergaderruimte. In hun vrije kwartier deze kinderen (onmogelijk om joods van Palestijns te onderscheiden!) samen te zien dollen… het is misschien het mooiste wat je er als gast kunt zien. Daarvoor zijn er de 40 prachtig gelegen bungalows beschikbaar, eenvoudig maar met modern ruim sanitair en airconditioning, eigen terrasje, restaurant, zwembad: aan te raden voor bezoek. In de praktijk worden op aanvraag groepen rondgeleid, maar het dagelijks werk aan scholing, en workshops wordt hiervoor niet onderbroken.

 

De Europese en Amerikaanse Vriendenverenigingen houden nauw contact met het dorpsbestuur, ‘het secretariaat’, waarover alle betrekkingen met de onderdelen van NSWaS lopen, waardoor van deze kant een goede budgettering voor het benodigde van dit grote project bereikt wordt.

 

Voor inlichtingen, brochures, en lezingen: mail of schrijf naar:

F. Schreuder, bestuurslid, Kennemerweg 10, 2061 HS Bloemendaal, fschreuder@hetnet.nl

Secretariaat: Maaike Lok Funcke,

Kruisweg 1103, 2131 CV Hoofddorp, lok-funcke@hetnet.nl